
تو این مطلب
بعضی آهنگها اسمشون یه قولِ نگفتهست. «داستان ما» از اونهاست: یه چیزی که ظاهراً میگه «تموم نمیشه»، ولی توی گوش خیلی از زاخارها یه جورایی مثل یه نگاهِ آخر به عقب شنیده میشه. این یادداشت قرار نیست متن رو دوباره براتون بذاره؛ متن کامل توی صفحهٔ آهنگ هست. اینجا میخوام ورسها رو یکییکی باز کنم و ببینم این حسِ خداحافظی از کجا میاد. (راستی، این یه سایت طرفدارانهست و به گروه وصل نیست.)
«داستان ما» توی ۱۳۸۹ کجای ماجراست؟
طبق ویکیپدیای انگلیسی و ترانهشناسی ویکیپدیای فارسی، سالهای ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۰ پرکارترین دورهٔ گروه بود و «داستان ما» هم تو همین دوره، حدود ۱۳۸۹ (۲۰۱۰)، بیرون اومد. تا قبل از «زاخارنامه» (۱۳۹۱) گروه آلبوم نداشت و همهچیز تکآهنگ بود. این آهنگ هم یکی از همین تکآهنگهاست.
خوانندهها سه نفرن: مهراد هیدن، علیرضا جیجی و نسیم. فایل متنی که توی آرشیو دارم، نوشتن متن رو به جیجی، سیجل و هیدن نسبت میده؛ تهیه و میکس با جیجیه، کیبورد با جیجی و گیتار با هیدن. توی همین فایل اومده که ضبط توی استودیوهایی در پاریس، لندن و تهران انجام شده. مدتش هم حدود ۶ دقیقهست، یعنی از اون آهنگهایی که عجلهای برای تموم شدن ندارن.
روایت Genius: آهنگی شبیه خداحافظی
صفحهٔ Genius این آهنگ رو اینجوری معرفی میکنه: آهنگی که قرار بوده پایان «دوران سلطنت» زدبازی توی رپ فارسی باشه. حرفِ این صفحه اینه که ورسها بیشتر خودستایی و نمایش هنر نوشتن و بیتسازیان، و آنوتیشنها هم توی ورس جیجی یه حسِ خداحافظی میبینن.
اینجا باید محتاط باشم. Genius سایتیه که کاربرها توش توضیح مینویسن، و این روایت از توضیح همون صفحهست، نه از حرف خودِ اعضا. من هیچ مصاحبهای پیدا نکردم که خودِ گروه بگه «این آهنگ خداحافظی بود». پس این روایت رو به عنوان یه برداشتِ شنوندهها بخونید، نه یه واقعیتِ ثبتشده.
یه چیز دیگه رو هم میشه بدون هیچ برداشتی دید: سامان ویلسون توی این آهنگ نیست. طبق ویکیپدیای انگلیسی و فارسی، بعد از «تابستون کوتاهه» (داستان بیتش اینجاست) دیگه توی آهنگهای گروه نخوند. پس «ترکیبِ ناقص» توی این آهنگ واقعیه؛ اینکه معنیش «خداحافظی»ه یا نه، با شنوندهست.
ورس به ورس: کی چی میگه
تقسیمبندی خوانندهها بر اساس همون Genius و فایل متنه: مهراد هیدن مقدمه، ورس اول، ورس چهارم و همخوانها رو میخونه، جیجی ورس دوم و سوم رو، و نسیم توی همخوان همراهی میکنه. معنیهایی که پایین نوشتم برداشت خودمه، نه توضیح رسمی.
مقدمه و ورس اول (هیدن)
آهنگ با یه سؤال شروع میشه: «تو مثه من معروفی؟» و بعد: «زاخار منو دیدی دست تکون نده». ورس اول ادامهش خودنماییه: تیپِ شیک، آهنگهایی که قراره «۳۰ و چند قرن» بمونن. ولی وسط این لاف، نیمهی دوم ورس لحنش عوض میشه:
از تراس خونه تهرانو میبینیم تو لباس نورش که آسمونش پر ستاره بوده
به نظر من اینجا آهنگ از خودنمایی میره سمت نوستالژی. «بوده» یعنی گذشته؛ آسمونِ پر ستارهای که الان دیگه شاید همون نیست. و بعد دعوت میکنه: «بمونیم زیر ماه». اینجاست که اولین بار حس میکنی آهنگ داره یه چیزی رو نگه میداره.
همخوان (نسیم و هیدن)
«این داستان ماست، نگو تموم میشه». جملهٔ محوری آهنگ، دقیقاً یه خواهش است. کسی که میگه «نگو»، یعنی خودش میترسه که تموم بشه. نسیم صدای همخوان رو نرم میکنه و جملهٔ «تنها میرقصیم، پس ما کی هستیم؟» رو بدون جواب میذاره. برداشت من: این سؤال بیشتر از خودِ شعار، حرف آخر آهنگه.
ورس دوم (جیجی)
جیجی ورسش رو با اروپا باز میکنه: «فدریکو فلینیها»، «لا دولچه ویتا»، «بلا راگازه»، و بعد «تهران، وگاس، مام رات پکتون». رَت پک (Rat Pack) همون گروه خوانندههای دههٔ ۵۰ و ۶۰ آمریکاست و فلینی کارگردان «لا دولچه ویتا»ست؛ فیلمی دربارهٔ شبِ بیپایان و پوچیِ پشت مهمونی. من این جمع رو اینطور میخونم: جیجی داره از شبِ بیپایانِ مهمونیها حرف میزنه و همزمان یه نگاه کنایهدار به همون شبها داره.
بعد ورس تلخ میشه: «هر سال همونجایی و تو هیچ جا نمیری». این جملهایه که برای من توی کل آهنگ از همه واقعیتره. و درست قبل ازش «مثه اول آلفابت، داریم میریم ولی هنوز اول داستانه»: یعنی با اینکه مدتهاست دارن میرن، حس میکنن تازه شروعه. این با حس «پایان» جور درنمیاد، و برای من دلیلیه که نباید آهنگ رو فقط خداحافظی خوند.
ورس سوم (جیجی)
ورس سوم بیشتر دربارهٔ خودِ رپه: «رپو ول کردن آرزومه». این یکی از همون جاهاییه که بعضیها «خداحافظی» میشنون. ولی همون ورس یه فهرست از سبکها داره: «هانکی تانکی، فانک، پانک، ویولن و پیانو راک، یکم دنس، یکم ترنس، هیپهاپ». اگه بخوایم جدی بگیریم، این فهرست گستردگی کار گروه رو نشون میده؛ همون چیزی که با سابقهٔ راک و پیانوی مهراد هیدن هم جوره (به نقل از بیبیسی فارسی، ۱۳۸۵). و یه جملهٔ جالبش: «زدبازی شده فرق بین عرب و ایرونی». این جمله هر معنیای که بخوای بدی، اسم گروه رو یه تعریف میکنه.
ورس چهارم (هیدن)
آخرین ورس رو با حروف اسم تهران شروع میکنه (ت، ه، ر، ا، ن) و بعد میرسه به این خط که واقعاً مبهمه: «هی میاد از ما بدشون، چون نمیاد از ما بعدمون». دو برداشت میشه: یا «کسی بعد از ما همچین چیزی نمیسازه»، یا چیزی نزدیک به «ما رو تحمل نمیکنن چون جانشینی نداریم». من مطمئن نیستم کدومه؛ Genius هم فقط میگه ورس اینه که تهران مالِ اونهاست. و آخرش دوباره: «نگو تموم میشه».
چرا «مثل من» نباید جدا خونده بشه
هم Genius و هم یه شنوندهٔ دقیق متوجه میشن که «داستان ما» با «مثل من» خویشاوندی داره. من چند تا شباهت رو توی خودِ متنها دیدم و میتونم نشونتون بدم:
- «تو مثه من معروفی» توی مقدمهٔ «داستان ما» و «باید مث من تو معروف باشی» توی همخوان «مثل من»
- «ایرانو کردم بهش نگاه / مثل ما نکردش پیدا، ژنتیکی غلط اشتباه» توی هر دو
- «از تراس خونه میبینمت تو لباس نورت» توی «مثل من» و «از تراس خونه تهرانو میبینیم تو لباس نورش» توی «داستان ما»
- «زاخار منو دیدی دست تکون نده» که توی «داستان ما» مقدمهست و توی «مثل من» آخر ورس چهارمه
هر دو آهنگ تو همین سالها بیرون اومدن و از یک جهان حرف میزنن. تفاوت لحنشون برای من جالبه: «مثل من» پر از لافِ شوخه، «داستان ما» همون جهان رو با صدای پایینتر تعریف میکنه. دربارهٔ اینکه کدوم زودتر نوشته شده، من منبع قابلاتکایی ندارم.
چرا هنوز اینطور شنیده میشه
بخشی از جوابش خودِ ساختاره: آهنگ ۶ دقیقهست، چهار ورس داره، و هر بار که مدح و لاف به اوج میرسه، همخوان برمیگرده و یه خواهش میکنه. نتیجه اینه که حتی وقتی ورسها پرجنبوجوشن، حسِ کلی آهنگ «نگهداشتن» میمونه. و بخش دیگهاش اینه که ترکیب آهنگ ناقصه (سامان ویلسون نیست) و ما این رو از امروز نگاه میکنیم. تاریخچهٔ کامل رو توی صفحهٔ تاریخچه بخونید.
به نظر من، خداحافظیترین بخش آهنگ پل وسطشه: «یادت باشه نری، با هم باشیم همیشه، نگی نمیشه». این جمله خطاب به دوسته، نه به شنونده. آدم وقتی اینو میشنوه که میدونه بعدش چی شد، یه جور دیگه میشنوه. ولی توی ۱۳۸۹ هیچکس اینو نمیدونست؛ و این، همون فرقیه که بین «خداحافظیِ واقعی» و «خداحافظیای که بعداً بهش میگیم» هست.
سؤالات متداول
معنی آهنگ داستان ما زدبازی چیه؟
آهنگ دربارهٔ ماندنه: ماندن کنار هم، توی تهران، توی شهرت، و توی همون شبها. جملههای محوریش «نگو تموم میشه» و «تا آخر عمر میمونیم اینجا»ست. ولی معنی دقیقتر برداشت شنوندهست؛ من هیچ توضیح رسمی از اعضا دربارهٔ این آهنگ پیدا نکردم.
داستان ما رو کی خونده؟
طبق Genius و فایل متنی آرشیو، مهراد هیدن مقدمه و ورس اول و چهارم و همخوانها رو میخونه، علیرضا جیجی ورس دوم و سوم رو، و نسیم همخوان رو همراهی میکنه.
داستان ما چه سالی منتشر شد؟
ویکیپدیای انگلیسی و ترانهشناسی ویکیپدیای فارسی هر دو ۱۳۸۹ (۲۰۱۰) رو میگن. تاریخ دقیق روز و ماه رو من در منابعم ندارم.
بیت داستان ما رو کی ساخته؟
طبق اعتبارهای آرشیو، تهیه و میکس با علیرضا جیجیه؛ کیبورد هم با اونه و گیتار با مهراد هیدن.
داستان ما واقعاً آهنگ خداحافظی گروه بود؟
این رو فقط Genius و برداشت بعضی شنوندهها میگن؛ از خودِ گروه چیزی دربارهٔ این موضوع پیدا نکردم. حقیقتی که میدونیم اینه که «زاخارنامه» دو سال بعد، ۱۳۹۱، بیرون اومد. پس هر چی بود، گروه بعد از این آهنگ هنوز فعال بود.


