
تو این مطلب
اگه از یه زاخار بپرسی کدوم عضو زدبازی بیشتر از همه پشت صحنه بوده، خیلیها اسم مهراد هیدن رو میگن. رپر بود، آهنگساز بود، و اولین بیت اورجینال گروه رو هم او ساخت. ولی چیزی که کمتر دربارهٔ او گفته میشه اینه که مسیرش از رپ شروع نشد؛ از راک و پیانو شروع شد. اینجا هرچی از منابع علنی میشه گفت جمع کردم. زندگی خصوصیاش بحث این نوشته نیست.
یادآوری: این یه سایت هواداریه و ربطی به خود گروه نداره. هرجا منابع اختلاف داشتن، نوشتم؛ هرجا فقط یه منبع داشتم، اسم همون منبع رو آوردم.
اسم واقعی و ریشهٔ موسیقیاش
اسم واقعیاش طبق ویکیپدیای فارسی مهراد مستوفیراده. ویکیپدیای انگلیسی هم همین اسم رو آورده و به یه منبع دانشگاهی (Shamsi، ۲۰۲۴) ارجاع میده. «هیدن» اسم هنریشه که از روی گروه میشناسیمش.
مهمترین جمله دربارهٔ ریشهاش از خودشه. توی مصاحبهٔ بیبیسی فارسی در تیر ۱۳۸۵ (۲۰۰۶) گفته: «سبک اصلی من راک بود و ساز اصلیم پیانو». بعد که اعضا به هم رسیدن، تصمیم گرفتن رپ رو ادامه بدن. همین مصاحبه نشون میده چرا بعدها کارهای او فقط تکست و ریتم نبود؛ همزمان ملودی و ساز هم توش بود.
به نظر من، اگه بخوای بفهمی چرا بعد از جدایی آلبومی مثل «صفر» ازش بیرون اومد، باید از همین جمله شروع کنی. این برداشت منه، نه حرف خودش.
دو همکلاسی، یه بیت امینم
طبق همون مصاحبهٔ بیبیسی، مهراد و سامان ویلسون توی یه دبیرستان تهران آشنا شدن. روایت مستند رادیوجوان (به نقل از ویکیپدیای انگلیسی) میگه دوستیشون از بریکدنس شروع شد. داستان سامان رو جدا توی سامان ویلسون کیه؟ نوشتم.
بعد قصهٔ بیتهای امینمه: مهراد حدود یک سال بیرون از ایران بود. وقتی برگشت، دید سامان روی بیتهای امینم، از جمله «Without Me»، شعر فارسی نوشته. بعدش دوتایی روی آهنگهای ۵۰ سنت خوندن و مجموعهای به اسم «زدبازی-۱» رو روی آهنگهای D12 بیرون دادن که توی اینترنت رفت و کلی دانلود شد (بیبیسی فارسی، ۱۳۸۵). طبق همون مصاحبه، آهنگهای اول توی خونهٔ مهراد ضبط میشدن، بهجز چندتایی که روی موسیقی امینم بودن.
یعنی یکی از دلایل اینکه گروه اولش هیچ استودیوی حرفهای لازم نداشت، همین خونه بود. تاریخچهٔ کاملتر رو توی تاریخچهٔ زدبازی بخون.
اولین بیت اورجینال: از خزر تا خلیج فارس
نقطهٔ عطف این قصه برای مهراد «از خزر تا خلیج فارس»ه. طبق مصاحبهای که کادنس (۲۰۱۸) ازش گرفته و ویکیپدیای انگلیسی نقلش کرده، این اولین بیت اورجینالی بود که برای گروه ساخت. چرا برای او مهم بود؟ چون به همون نقل، یه شنونده اونا رو به استفاده از بیت دزدی متهم کرده بود.
ایدهٔ آهنگ مال سامان بود و اسمش از لاین سهراب امجی اومد. خودِ سهراب توی مصاحبهٔ بیبیسی گفته منظور فقط این بوده که «توی کل ایران ما یه دونهایم». ورس اول هم با مهراده و ورسهای دیگه با سامان و سهراب؛ متن کامل و ورسها رو میتونی توی صفحهٔ آهنگ بخونی.
یه نکتهٔ کوچیک: تاریخ این آهنگ توی سایت «۲۰۰۴» و تقریبی ثبت شده. منبع دقیقتری ندارم، پس سال بیشتر از این نمیشه گفت.
مهراد توی «تابستون کوتاهه» و زاخارنامه
دورهای که جیجی و سیجل وارد شدن، سهم مهراد کم نشد. طبق مستند (به نقل از ویکیپدیای انگلیسی)، بیت «تابستون کوتاهه» رو جیجی توی پاریس شروع کرد و بعد حدود یک ماه با مهراد و آرش دارا روش کار شد. به نوشتهٔ Genius، هوک تابستون کوتاهه با مهراده. جزئیات بیت رو توی بیت تابستون کوتاهه آوردم.
مهراد بعدها دربارهٔ آمدن بچههای تازه گفت: «فرمول ما برای شروع لازم بود، فرمول اونها برای ادامه» (مستند، به نقل از ویکیپدیای انگلیسی). به نظر من این جمله بهترین توضیح همکاری او و جیجیه، البته باز هم این برداشت منه.
آلبوم «زاخارنامه» (خرداد ۱۳۹۱ / ۲۰۱۲) جاییه که نقش تهیهکنندگیاش معلومتره. طبق منابعی که دیدم، او یکی از دو تهیهکنندهٔ اصلی آلبوم بود و جیجی نیمی دیگه رو ساخت. ویکیپدیای فارسی هم میگه بیتها کار مهراد و جیجی بود و سامان توی آلبوم نیست. خودش بعدها گفته این آلبوم بیشتر گلچینی از آهنگها بود تا آلبوم مفهومی (کادنس، به نقل از ویکیپدیای انگلیسی).
تهران ماله منه
ترک اول آلبوم، تهران ماله منه، اول بهصورت تکآهنگ، ۱۸ فروردین ۱۳۹۱ پخش شد. بیت و تهیهکنندگیاش با مهراده، ورس اول رو هم او میخونه و کروسها هم با صداشه. بعد از او نوبت جیجی، سهراب و سیجله. اگه بخوای یه خط ازش بشنوی، همون «ما بچه شمرونیم / آخرشم تهرونیم» که ورس او رو باز میکنه.
از اینکه آهنگ دقیقاً به کی تیکه میندازه، چیزی نمینویسم؛ بحثش توی صفحهٔ همین آهنگ هست و برای این نوشته لازم نیست.
چرا بدی
توی «چرا بدی» هم ورسهایی از مهراد هست، کنار سهراب و هیچکس (Genius؛ ویکیپدیای فارسی). متنش رو توی صفحهٔ آهنگ ببین؛ اینجا فقط میخواستم بگم اسم او توی اعتبارهای اون آهنگ هم هست.
بعد از جدایی: بزرگ، تونل، صفر
۹ مهر ۱۳۹۳ توی صفحهٔ فیسبوک گروه اعلام شد که زدبازی دو تکه شده (ویکیپدیای فارسی). مهراد بعدها گفت ریشهٔ جدایی اختلافها بود، بهخصوص با جیجی، از جمله سر مالکیت اسم گروه (کادنس، به نقل از ویکیپدیای انگلیسی). من فقط همینقدر که خودش گفته رو نقل میکنم و طرفداری نمیکنم.
او و سامان گروه «بزرگ» رو ساختن و «بزرگ: جلد ۲» رو ۲۷ فوریهٔ ۲۰۱۵ بیرون دادن. بعدش کارهای انفرادیاش اومد (فهرست از ویکیپدیای انگلیسی):
- «تونل ۱»، ۲ فوریهٔ ۲۰۱۷
- «صفر»، آلبوم راک بدون رپ، ۱۱ نوامبر ۲۰۱۸
- ایپی «سلاخ»، ۲۷ فوریهٔ ۲۰۱۹
- «تونل ۲»، ۱۴ اوت ۲۰۲۰
- ایپی «آلاویس» با HEEN، ۲۰۲۱
- «ذوزنقه» با مودی موسوی، ۲۰۲۲
- «پیتزا» با شایع، ۲۰۲۴
وسط این فهرست «صفر» از همه جالبتره، چون همون ریشهٔ راکی که توی مصاحبهٔ ۱۳۸۵ گفته بود اینجا بیرپ دیده میشه. دوباره میگم: ربط دادنش به حرف قدیمی او برداشت منه.
برگشت به اسم زدبازی
۲۱ خرداد ۱۳۹۹ (۱۰ ژوئن ۲۰۲۰) دو تکآهنگ «بچه محل» و «یخ» به اسم زدبازی اومد، و مهراد توی هر دو خونده (ویکیپدیای انگلیسی؛ Genius). بعدتر «تهران میبینمت» هم اومد. اینها «دوباره به اسم زدبازی» بودن، نه بازگشت کامل گروه؛ هر عضو کار خودش رو هم ادامه میده، و مهراد با «ذوزنقه» و «پیتزا» نشون داد که مسیر انفرادیاش تموم نشده.
سؤالات متداول
مهراد هیدن اسم واقعیشه؟
نه. «هیدن» اسم هنریه. اسم واقعیاش طبق ویکیپدیای فارسی مهراد مستوفیراده و ویکیپدیای انگلیسی هم همین رو آورده.
مهراد هیدن توی زدبازی چه نقشی داشت؟
همبنیانگذار، رپر، خواننده و آهنگساز. اولین بیت اورجینال گروه، «از خزر تا خلیج فارس»، رو او ساخت و توی «زاخارنامه» یکی از دو تهیهکنندهٔ اصلی بود.
مهراد هیدن چه ساز میزنه؟
خودش توی مصاحبهٔ بیبیسی فارسی (تیر ۱۳۸۵) گفته ساز اصلیاش پیانو بود و سبک اصلیاش راک. منبع دیگهای برای ساز دیگهای ندارم.
مهراد هیدن بعد از جدایی چه کارهایی کرده؟
گروه «بزرگ» با سامان ویلسون، آلبومهای «تونل ۱ و ۲»، آلبوم راک «صفر»، ایپیهای «سلاخ» و «آلاویس»، و آلبومهای «ذوزنقه» و «پیتزا». تاریخها بالا اومده، از ویکیپدیای انگلیسی.
مهراد هیدن الان هم عضو زدبازیه؟
بله، توی ترکیب امروز زدبازی (بعد از بازگشت ۲۰۲۰) حساب میشه، کنار سامان ویلسون، سهراب امجی، علیرضا جیجی و سیجل. نسخهٔ کامل آشنایی با اعضا توی صفحهٔ اعضا هست.


